Wanneer is een traplift geschikt en wanneer niet?

Wanneer is een traplift nodig? Meestal wanneer traplopen pijnlijk, vermoeiend of onveilig wordt. Een traplift kan passen als u veilig kunt zitten, opstaan en de bediening begrijpt. Lukt dat niet, dan is een andere oplossing soms veiliger.

Kort antwoord: wanneer kan een traplift passen?

Een traplift kan passen als traplopen pijnlijk, vermoeiend of onveilig wordt en u nog veilig kunt gaan zitten, opstaan, de gordel gebruiken en de bediening begrijpen. Een traplift is minder geschikt wanneer overstappen niet veilig lukt, u niet stabiel kunt zitten, instructies vergeet of regelmatig ernstige duizeligheid heeft.

De tabel hieronder geeft een eerste indruk. Dit is geen medische beoordeling. Kijk altijd naar de persoon, de woning en het dagelijks gebruik.

Welke signalen wijzen op een probleem met traplopen?

Moeite met traplopen ontstaat vaak langzaam. Daardoor valt het probleem niet altijd direct op. Iemand past het gedrag aan en gebruikt de trap steeds minder.

Let bijvoorbeeld op deze signalen:

• U trekt uzelf aan de trapleuning omhoog.
• U zet beide voeten steeds op dezelfde trede.
• Uw knieën, heupen of rug doen pijn.
• U moet halverwege stoppen om uit te rusten.
• U voelt zich onzeker wanneer u naar beneden kijkt.
• U bent bang om uit te glijden of te vallen.
• U gebruikt de bovenverdieping steeds minder.
• U neemt geen was, kleding of andere spullen meer mee.
• Uw partner of familie durft u niet meer alleen te laten lopen.
• U bent al bijna gevallen of heeft een trede gemist.

Eén signaal betekent niet direct dat u een traplift nodig heeft. Meerdere signalen samen zijn wel een reden om de situatie te bespreken.

Wat kan moeite met traplopen veroorzaken?

Moeite met traplopen kan verschillende oorzaken hebben. Denk aan pijn, minder kracht, duizeligheid, slechter zien of angst om te vallen. Bij ouderen spelen soms meerdere oorzaken tegelijk.

• Minder kracht in de benen: opstaan en omhoog stappen kost meer moeite.
• Pijn of stijve gewrichten: vooral knieën, heupen en enkels kunnen lastig bewegen.
• Problemen met evenwicht: draaien of achterom kijken voelt onzeker.
• Duizeligheid: u voelt zich licht in het hoofd bij staan of draaien.
• Minder goed zien: het verschil tussen twee treden is moeilijker zichtbaar.
• Vermoeidheid of benauwdheid: een hele trap wordt te zwaar.
• Medicijnen: sommige medicijnen kunnen invloed hebben op alertheid of evenwicht.
• Angst na een val: spanning kan iedere stap moeilijker maken.

Een traplift neemt de trap als hindernis weg. De oorzaak van de klachten verdwijnt niet. Zijn klachten nieuw of worden ze snel erger? Bespreek dit dan met uw huisarts of behandelaar.

Wat moet iemand zelf nog kunnen?

Een gewone traplift vervoert één zittende persoon. De gebruiker moet daarom enkele handelingen veilig kunnen uitvoeren.

1. Naar de stoel lopen of overstappen.
   Overstappen betekent dat u vanuit staan, een rollator of een rolstoel naar de stoel gaat.
2. Veilig gaan zitten.
   U moet voldoende controle houden wanneer u door de knieën gaat.
3. Rechtop blijven zitten.
   U mag niet naar voren glijden of sterk opzij zakken.
4. Voeten goed plaatsen.
   Uw voeten horen op de voetensteun. Knieën en benen moeten vrij blijven.
5. De gordel gebruiken.
   Test of u de sluiting met zere of stijve vingers kunt bedienen.
6. De bediening vasthouden.
   Controleer of een knop of hendel niet te klein of te zwaar is.
7. Boven en beneden veilig uitstappen.
   U moet kunnen draaien, opstaan en uw hulpmiddel bereiken.
8. De vaste volgorde begrijpen.
   De gebruiker moet weten wanneer de lift veilig kan vertrekken.

In de officiële handleiding van Otolift staat onder meer dat de gebruiker de gordel moet dragen en armen en benen binnen de lift moet houden. Volg altijd de handleiding van het gekozen model.

Wilt u eerst begrijpen hoe de stoel, bediening, accu en beveiliging werken? Lees dan hoe een traplift werkt en wordt geplaatst.

Wanneer kan een traplift onveilig of ongeschikt zijn?

Een traplift is niet automatisch veilig voor iedereen. Het grootste risico zit vaak niet tijdens de rit. Het zit bij gaan zitten, opstaan en draaien bovenaan de trap.

Een traplift kan minder geschikt zijn wanneer iemand:

• niet veilig zelfstandig naar de stoel kan overstappen;
• niet stabiel rechtop kan blijven zitten;
• regelmatig flauwvalt of onverwacht het bewustzijn verliest;
• tijdens de rit wil opstaan of ver naar buiten leunt;
• de gordel steeds vergeet of bewust niet gebruikt;
• de bediening niet begrijpt en zonder toezicht reist;
• in paniek raakt wanneer de stoel beweegt;
• met knieën, voeten of schouders onvoldoende ruimte heeft;
• bovenaan niet veilig kan draaien en opstaan.

Dit betekent niet altijd dat een traplift onmogelijk is. Soms helpt een andere stoel, extra begeleiding of een andere woonoplossing. Laat de gebruiker daarom zelf proefzitten en zo mogelijk een proefrit maken.

Een traplift lost niet automatisch het vluchten bij brand op. Kan iemand de trap zonder lift niet gebruiken? Bespreek dan vooraf welke hulp mogelijk is en lees de uitleg over veilig vluchten bij beperkte mobiliteit.

Traplift bij evenwichtsproblemen of duizeligheid

Een traplift voorkomt dat u zelf alle treden moet nemen. Dat kan helpen bij onzekerheid of een verminderd evenwicht. Het risico is alleen niet volledig weg.

U moet nog steeds naar de stoel lopen, draaien, gaan zitten en weer opstaan. Juist deze bewegingen kunnen moeilijk zijn wanneer u duizelig wordt.

Let tijdens een proefmoment op deze vragen:

• Blijft u stabiel wanneer u voor de stoel draait?
• Kunt u rustig gaan zitten zonder naar achteren te vallen?
• Blijft u tijdens het rijden rechtop zitten?
• Kunt u boven veilig wachten voordat u opstaat?
• Staat uw wandelstok of rollator direct binnen bereik?

Nieuwe, ernstige of snel toenemende duizeligheid hoort eerst bij een arts of behandelaar. Een traplift is geen behandeling voor duizeligheid.

Traplift bij dementie of vergeetachtigheid

Dementie betekent niet automatisch dat iemand geen traplift kan gebruiken. Kijk vooral naar wat iemand in de praktijk begrijpt en doet.

Een traplift kan nog passen wanneer iemand:

• de lift herkent en rustig op de stoel gaat zitten;
• begrijpt dat de gordel eerst vast moet;
• de bediening steeds op dezelfde manier gebruikt;
• tijdens de rit blijft zitten;
• boven en beneden weet wat de volgende stap is;
• zo nodig hulp of toezicht krijgt.

De lift kan minder geschikt zijn bij paniek, dwalen of onrustig gedrag. Dat geldt ook wanneer iemand onderweg wil opstaan of de gordel steeds losmaakt.

Test het gebruik meerdere keren. Doe dit op verschillende momenten van de dag. Betrek een partner, mantelzorger of familielid bij deze beoordeling.

Traplift bij rolstoelgebruik

Een gewone traplift heeft een stoel. De rolstoel gaat dus niet mee naar boven. De gebruiker moet zelfstandig of met veilige hulp kunnen overstappen.

Een gewone traplift past alleen als iemand zelfstandig of met veilige hulp van de rolstoel naar de stoel van de lift kan overstappen. Lukt dat niet? Dan kan een plateaulift of huislift beter passen. Een plateaulift vervoert de gebruiker met rolstoel en al. Lees wanneer een plateaulift voor rolstoelgebruik geschikt kan zijn.

Let bij rolstoelgebruik op het volgende:

• Is de rolstoel tijdens het overstappen goed geremd?
• Kan de gebruiker veilig draaien en gaan zitten?
• Is er boven voldoende ruimte om weer over te stappen?
• Staat op beide verdiepingen een rolstoel of ander loophulpmiddel?
• Kan een helper veilig ondersteunen zonder zelf te vallen?

Vervoer geen losse rollator of rolstoel op schoot. Regel liever een hulpmiddel op beide verdiepingen. Bekijk bij een onveilige overstap de alternatieven voor een traplift.

Wat zijn de nadelen van een traplift?

Een traplift maakt de trap beter bereikbaar. Toch heeft deze oplossing ook beperkingen en nadelen.

• Overstappen blijft nodig.
  Gaan zitten en opstaan kan juist het moeilijkste moment zijn.
• De trap wordt smaller.
  Andere bewoners moeten veilig langs de stoel en de baan kunnen lopen.
• De lift vraagt gewenning.
  Kleine knoppen, een gordel en een bewegende stoel kunnen lastig zijn.
• U blijft afhankelijk van een apparaat.
  Vraag wat u moet doen bij een storing of stroomuitval.
• Onderhoud kan geld kosten.
  Vraag naar onderhoud, voorrijkosten en mogelijke serviceabonnementen.
• Een loophulpmiddel gaat niet vanzelf mee.
  Vaak is boven en beneden een rollator of wandelstok nodig.
• De rest van de woning blijft hetzelfde.
  Een onveilige badkamer of hoge drempels verdwijnen niet door een traplift.
• De oplossing kan tijdelijk blijken.
  Bij snel veranderende gezondheid kan later meer hulp nodig zijn.

Wilt u weten welke aankoop- en onderhoudskosten kunnen ontstaan? Bekijk dan het overzicht wat een traplift kost.

Welke alternatieven kunt u eerst bekijken?

Een traplift hoeft niet altijd de eerste oplossing te zijn. Bij lichte problemen kan een kleinere aanpassing voldoende helpen.

• Een tweede stevige trapleuning.
• Betere verlichting boven en langs de trap.
• Antislipmateriaal en duidelijk zichtbare treden.
• Beoordeling door een fysiotherapeut of ergotherapeut.
• Een slaapkamer of badkamer op de begane grond.
• Een plateaulift of kleine huislift.
• Verhuizen naar een woning zonder trap.

Welke oplossing past, hangt af van de oorzaak en de verwachte ontwikkeling. Lees de volledige vergelijking bij alternatieven voor een traplift.

Wilt u vooral het risico op vallen in en rond huis verkleinen? Bekijk dan de praktische uitleg over valpreventie voor senioren.

Wie kan helpen bij een goede beoordeling?

U hoeft deze keuze niet alleen te maken. Verschillende mensen kunnen naar een ander deel van de situatie kijken.

• Huisarts of behandelaar
  Bespreek nieuwe pijn, duizeligheid, benauwdheid of snel verlies van kracht.
• Fysiotherapeut
  Deze kan kijken naar kracht, lopen, evenwicht en veilig opstaan.
• Ergotherapeut
  Een ergotherapeut bekijkt hoe dagelijkse handelingen thuis veilig kunnen. Denk aan draaien, zitten, opstaan en het gebruiken van hulpmiddelen.
• Trapliftadviseur
  Deze meet de trap en controleert stoelruimte, kniehoogte en veilige in- en uitstapplaatsen.
• Familie of mantelzorger
  Zij zien vaak welke handelingen dagelijks misgaan of worden vermeden.
• Gemeente
  De gemeente kan uw persoonlijke situatie onderzoeken wanneer u ondersteuning aanvraagt.

De Wmo is ondersteuning die de gemeente kan regelen. Wilt u deze route onderzoeken? Lees dan eerst hoe u een traplift via de Wmo aanvraagt. Koop of huur niet alvast wanneer u een aanvraag wilt doen.

Hoe bespreekt u een traplift met uw ouder of partner?

Merkt u als partner, zoon, dochter of mantelzorger dat traplopen moeilijker wordt? Begin dan niet direct met de oplossing. Vraag eerst hoe de ander het traplopen zelf ervaart.

Een traplift kan voor de één vooral praktisch voelen. Voor iemand anders kan het voelen als een grote verandering in huis of als een teken dat zelfstandig bewegen moeilijker wordt. Geef daarom ruimte om daar zelf iets van te vinden.

U kunt het gesprek bijvoorbeeld beginnen met vragen als:

• Hoe gaat het traplopen de laatste tijd?
• Zijn er momenten waarop u de trap liever vermijdt?
• Waar maakt u zich zelf zorgen over?
• Wat zou u helpen om de bovenverdieping veilig te blijven gebruiken?
• Zullen we samen bekijken welke oplossingen er zijn?

Een eerste gesprek hoeft niet meteen tot een keuze te leiden. Bekijk ook of kleinere aanpassingen voldoende kunnen zijn. Denk aan betere verlichting, antislip of een tweede leuning. Lees daarvoor de alternatieven voor een traplift.

Blijkt een traplift wel passend? Beantwoord dan samen de praktische vragen hieronder voordat u offertes aanvraagt.

Praktische checklist vóór u offertes aanvraagt

Beantwoord deze vragen samen met de toekomstige gebruiker. Doe dit zo mogelijk bij de eigen trap.

• Kan de gebruiker veilig gaan zitten en weer opstaan?
• Kan de gebruiker de gordel zelfstandig openen en sluiten?
• Kan de gebruiker een knop of hendel lang genoeg bedienen?
• Begrijpt de gebruiker de vaste volgorde van handelingen?
• Blijft de gebruiker tijdens de hele rit rustig zitten?
• Blijven armen, voeten en knieën binnen de veilige ruimte?
• Kan de gebruiker boven veilig draaien en uitstappen?
• Staat een rollator of wandelstok op beide verdiepingen klaar?
• Blijft een deur bij de onderste trede goed bereikbaar?
• Kunnen andere bewoners nog veilig over de trap lopen?
• Heeft de gebruiker met jas en gewone schoenen genoeg ruimte?
• Is duidelijk wie helpt wanneer de bediening niet lukt?
• Zijn onderhoud, garantie, voorrijkosten en terugkerende kosten duidelijk?
• Heeft de gebruiker zelf proefgezeten of een proefrit gemaakt?

Wat is een verstandige volgende stap?
Bespreek nieuwe of snel erger wordende klachten eerst met een huisarts of behandelaar. Vraag voor praktisch woonadvies zo nodig hulp van een ergotherapeut of gemeente. Lijkt een traplift persoonlijk geschikt? Bekijk dan hoe u rustig en stap voor stap een traplift kunt kiezen.

Over de auteur

Geschreven door Max Wolthuis

Max Wolthuis is oprichter van Seniorenveiligwonen.nl en eigenaar van MaxiCore. Hij heeft een professionele achtergrond als HSE-specialist en persoonlijke ervaring als mantelzorger.

Lees hoe wij bronnen controleren en informatie bijwerken .

Ziet u een mogelijke fout? Geef een correctie of veiligheidsmelding door .

Heeft dit artikel u geholpen?

0 0

Deel alsjeblieft uw feedback

Hoe kunnen we dit artikel verbeteren?

Naam

Email

Bevestig