Laatste update: 31 mei 2026
In Nederland zijn er drie belangrijke wetten voor zorg en ondersteuning thuis: de Wmo, de Zvw en de Wlz. Veel senioren en mantelzorgers vinden dit verwarrend. Dat is logisch, want de wetten lijken soms op elkaar.
Op deze pagina leest u in gewone taal wat het verschil is. U ziet ook bij welke instantie u moet zijn: de gemeente, de zorgverzekeraar, het CIZ, het zorgkantoor of het CAK.
Kort antwoord: de Wmo gaat meestal over ondersteuning via de gemeente, de Zvw over medische zorg via de zorgverzekering en de Wlz over intensieve, blijvende zorg waarvoor meestal een indicatie van het CIZ nodig is.
Belangrijk om te weten
Seniorenveiligwonen.nl beoordeelt niet of u recht heeft op zorg, vergoeding of ondersteuning. Deze pagina helpt u de regels beter te begrijpen. De officiële beoordeling gebeurt door uw gemeente, zorgverzekeraar, het CIZ, het zorgkantoor, het CAK of een andere officiële instantie.
Wat is het verschil tussen Wmo, Zvw en Wlz?
De drie wetten hebben elk een eigen doel. De Wmo helpt vooral bij zelfstandig wonen en meedoen. De Zvw gaat over zorg die onder de zorgverzekering valt, zoals wijkverpleging. De Wlz is bedoeld voor mensen die blijvend veel zorg of toezicht nodig hebben.
|
Wet |
Waar gaat het over? |
Voorbeelden |
Waar vraagt u dit na? |
|---|---|---|---|
|
Wmo |
Ondersteuning om langer zelfstandig thuis te wonen en mee te doen. |
Huishoudelijke hulp, begeleiding, dagbesteding, woningaanpassing of hulpmiddel. |
Bij het Wmo loket van uw eigen gemeente. |
|
Zvw |
Zorg die onder de zorgverzekering kan vallen. |
Huisarts, ziekenhuiszorg, medicijnen, wijkverpleging, wondzorg of hulp bij wassen. |
Bij uw zorgverzekeraar of wijkverpleegkundige. |
|
Wlz |
Intensieve zorg als iemand blijvend 24 uur per dag zorg dichtbij of toezicht nodig heeft. |
Zorg thuis met Wlz indicatie, zorg in een instelling of intensieve begeleiding. |
Bij het CIZ voor de indicatie. Daarna vaak via het zorgkantoor. |
Wmo: ondersteuning via de gemeente
De Wmo staat voor Wet maatschappelijke ondersteuning. Deze wet is bedoeld om mensen te helpen zo lang mogelijk zelfstandig thuis te wonen en mee te doen in de samenleving.
Voor senioren kan het bijvoorbeeld gaan om hulp in het huishouden, begeleiding, dagbesteding, een woningaanpassing of een hulpmiddel. Denk aan situaties waarin schoonmaken te zwaar wordt, traplopen niet meer veilig voelt of een mantelzorger overbelast raakt.
Gaat het specifiek om een trap die niet meer veilig is? Lees dan hoe u een traplift via de Wmo kunt aanvragen. U vindt daar ook uitleg over de eigen bijdrage, het pgb en het besluit van de gemeente.
Let op: de Wmo is gemeentelijk maatwerk. Wat in de ene gemeente mogelijk is, kan in een andere gemeente anders worden beoordeeld.
De gemeente beoordeelt uw melding of aanvraag per persoon. Daarbij kijkt de gemeente meestal naar uw situatie thuis, wat u zelf nog kunt, wat familie of mantelzorg kan doen en welke andere oplossingen er al zijn. Vaak volgt er een gesprek. Dit wordt ook wel een keukentafelgesprek Wmo genoemd.
Wilt u zich goed voorbereiden? Schrijf dan op waar u dagelijks tegenaan loopt. Bijvoorbeeld: moeite met douchen, pijn in de rug bij schoonmaken, onzekerheid op de trap, vallen in huis of geen mantelzorger in de buurt.
Betaalt u een eigen bijdrage voor Wmo ondersteuning?
Voor ondersteuning vanuit de Wmo kan een eigen bijdrage gelden. Het CAK berekent en int deze bijdrage. Controleer het actuele bedrag en de voorwaarden altijd bij het CAK of bij uw gemeente. Noem bedragen nooit als vast uitgangspunt, want regels en bedragen kunnen veranderen.
Lees ook: Wmo vergoedingen en hulpmiddelen.
Zvw: zorg via de zorgverzekering
De Zvw staat voor Zorgverzekeringswet. Deze wet regelt zorg die via de zorgverzekering kan lopen. Denk aan de huisarts, ziekenhuiszorg, medicijnen en wijkverpleging.
Voor senioren is vooral wijkverpleging belangrijk. Dat kan gaan om hulp bij wondverzorging, injecties, medicijnen klaarzetten, douchen, aankleden of naar het toilet gaan. De wijkverpleegkundige kijkt welke zorg nodig is.
Niet alle zorg werkt hetzelfde. Voor sommige zorg geldt eigen risico, voor andere zorg niet. Controleer daarom altijd de polisvoorwaarden van uw zorgverzekering of neem contact op met uw zorgverzekeraar.
Lees ook: welke soorten thuiszorg er zijn.
Wlz: intensieve en blijvende zorg
De Wlz staat voor Wet langdurige zorg. Deze wet is bedoeld voor mensen die blijvend veel zorg nodig hebben. Vaak gaat het om situaties waarin iemand 24 uur per dag zorg in de nabijheid of toezicht nodig heeft.
De Wlz kan spelen bij ernstige lichamelijke beperkingen, vergevorderde dementie of een andere situatie waarin zelfstandig wonen zonder intensieve zorg niet meer veilig of verantwoord is. Het CIZ beoordeelt of iemand een Wlz indicatie kan krijgen.
Met een Wlz indicatie kan zorg soms thuis worden georganiseerd, maar alleen als dat passend en verantwoord is. In andere situaties kan zorg in een instelling nodig zijn. Het zorgkantoor speelt vaak een rol bij de organisatie van Wlz zorg.
Betaalt u een eigen bijdrage voor Wlz zorg?
Bij Wlz zorg kan een eigen bijdrage gelden. Het CAK berekent deze bijdrage. De hoogte kan afhangen van onder meer de zorgvorm, uw inkomen en uw persoonlijke situatie. Controleer daarom altijd de actuele informatie bij het CAK.
Lees ook: vergoeding van hulpmiddelen en medicijnen via de Wlz.
Hoe weet u bij welke wet u moet zijn?
Het helpt om eerst naar de soort hulpvraag te kijken. Gaat het vooral om zelfstandig wonen en praktische ondersteuning? Dan komt de gemeente vaak als eerste in beeld. Gaat het om verpleging of verzorging thuis? Dan kan de zorgverzekering of wijkverpleegkundige een rol spelen. Gaat het om blijvende intensieve zorg? Dan kan het CIZ beoordelen of Wlz zorg mogelijk is.
|
Uw situatie |
Waar begint u meestal? |
|---|---|
|
Huishouden lukt niet meer goed |
Wmo loket van uw gemeente |
|
Douchen, aankleden of wondzorg is nodig |
Wijkverpleegkundige of zorgverzekeraar |
|
Een woningaanpassing lijkt nodig |
Wmo loket van uw gemeente |
|
Er is dag en nacht toezicht of zorg dichtbij nodig |
CIZ voor mogelijke Wlz indicatie |
|
U wilt weten of u een pgb kunt gebruiken |
Gemeente, zorgverzekeraar of zorgkantoor, afhankelijk van de zorg |
Kunt u Wmo, Zvw en Wlz tegelijk krijgen?
Soms kunnen verschillende vormen van hulp naast elkaar bestaan. Bijvoorbeeld ondersteuning via de gemeente en wijkverpleging via de zorgverzekering. Maar zodra Wlz zorg aan de orde is, kunnen regels veranderen. Dan is het belangrijk om dit goed na te vragen bij het CIZ, het zorgkantoor, uw gemeente of uw zorgverzekeraar.
Koop daarom niet zomaar zelf een duur hulpmiddel in de verwachting dat dit later wordt vergoed. Vraag eerst na welke route in uw situatie past. Dit voorkomt teleurstelling en onverwachte kosten.
Welke documenten zijn handig om klaar te leggen?
Wilt u contact opnemen met gemeente, zorgverzekeraar, CIZ of zorgkantoor? Dan helpt het om informatie klaar te leggen. Zo hoeft u minder uit uw hoofd te vertellen.
Wat gaat vaak mis?
Bij zorg en ondersteuning thuis ontstaan vaak misverstanden. Vooral als mensen snel hulp nodig hebben of als meerdere instanties betrokken zijn.
|
Misverstand |
Wat is beter? |
|---|---|
|
Denken dat iedere gemeente hetzelfde beslist |
Vraag altijd informatie op bij uw eigen Wmo loket. |
|
Eerst kopen en daarna vergoeding verwachten |
Vraag vooraf na wat mogelijk is en welke voorwaarden gelden. |
|
Wmo, Zvw en Wlz door elkaar halen |
Gebruik de hulpvraag als startpunt: wonen, medische zorg of blijvende intensieve zorg. |
|
Alleen afgaan op bedragen van websites |
Controleer actuele bedragen altijd bij CAK, zorgverzekeraar of officiële overheidssite. |
Samengevat: Wmo, Zvw en Wlz in gewone taal
De Wmo is meestal voor ondersteuning via de gemeente. De Zvw is voor zorg via de zorgverzekering, zoals wijkverpleging. De Wlz is voor intensieve, blijvende zorg waarbij vaak dag en nacht zorg dichtbij of toezicht nodig is.
Twijfelt u welke wet past bij uw situatie? Begin dan bij de instantie die het dichtst bij uw hulpvraag ligt. Bij praktische ondersteuning thuis is dat vaak de gemeente. Bij verpleging of verzorging thuis is dat vaak de wijkverpleegkundige of zorgverzekeraar. Bij blijvende intensieve zorg is het CIZ belangrijk.
Belangrijke disclaimer
Deze informatie is bedoeld als algemene uitleg voor senioren en mantelzorgers. Regels, bedragen en voorwaarden kunnen veranderen. Controleer altijd de actuele informatie bij de officiële instantie, zoals uw gemeente, het CAK, het CIZ, Dienst Toeslagen, de Belastingdienst of de Rijksoverheid. Seniorenveiligwonen.nl beoordeelt niet of u recht heeft op zorg, vergoeding of toeslag.
Betrouwbare bronnen
Over de auteur
Geschreven door Max Wolthuis
Max Wolthuis is oprichter van Seniorenveiligwonen.nl en schrijft vanuit zijn ervaring als mantelzorger over de Wmo, hulpmiddelen en mogelijke vergoedingen. De informatie wordt waar mogelijk gecontroleerd aan de hand van officiële bronnen.
Regelingen kunnen veranderen en verschillen per gemeente, verzekeraar en persoonlijke situatie. Controleer een definitief besluit altijd bij de verantwoordelijke organisatie.