Valpreventie bij ouderen: hoe verklein je het risico op vallen?

Kort antwoord: valpreventie bij ouderen betekent dat u de kans op vallen én de gevolgen van een val probeert te verkleinen. Dat begint met het herkennen van een verhoogd valrisico. Daarna kijkt u welke factoren bij u een rol spelen, zoals spierkracht, evenwicht, zicht, medicijnen of obstakels in huis.

Valpreventie is dus geen losse maatregel. Een drempel verwijderen kan helpen, maar lost bijvoorbeeld duizeligheid of medicijnbijwerkingen niet op. Andersom helpt bewegen wel voor kracht en balans, maar blijft goede verlichting belangrijk als u ’s nachts naar het toilet loopt.

Wilt u vooral weten wat u thuis praktisch kunt aanpassen? Ga dan naar mijn uitgebreide praktische gids over valpreventie en hulpmiddelen voor senioren.

Wat is valpreventie bij ouderen?

Valpreventie is erop gericht de kans op vallen te verminderen en ernstige gevolgen te voorkomen. Bij thuiswonende ouderen wordt daarbij niet alleen naar de woning gekeken. Ook lichamelijke en medische factoren kunnen het valrisico verhogen.

De landelijke ketenaanpak voor valpreventie richt zich op thuiswonende mensen van 65 jaar en ouder. De aanpak bestaat uit het opsporen van een verhoogd valrisico, het onderzoeken van risicofactoren, deelname aan een passende valpreventieve beweeginterventie en daarna blijven bewegen.

Hoe vaak vallen ouderen?

Vallen komt veel voor. Volgens VeiligheidNL vallen jaarlijks ongeveer één miljoen 65-plussers in Nederland. In 2025 kwamen naar schatting 124.000 mensen van 65 jaar en ouder na een val op de spoedeisende hulp terecht. Dat zijn gemiddeld ongeveer 340 ouderen per dag.

Niet iedere val leidt tot ernstig letsel. Toch kan een val grote gevolgen hebben. Denk aan een botbreuk, pijn, ziekenhuisopname of angst om opnieuw te vallen. Die angst kan ervoor zorgen dat iemand minder gaat bewegen. Daardoor kunnen conditie en spierkracht juist verder afnemen.

Welke factoren vergroten het valrisico?

Een verhoogd valrisico heeft vaak meer dan één oorzaak. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar losse spullen of drempels in huis te kijken.

• Minder spierkracht of conditie: opstaan, lopen en corrigeren bij een misstap wordt moeilijker.
• Evenwichtsproblemen of duizeligheid: bijvoorbeeld onzeker staan, wankel lopen of duizelig worden bij opstaan.
• Slechter zien: een drempel, snoer of traptrede wordt later opgemerkt.
• Medicijnen: sommige medicijnen kunnen sufheid of duizeligheid geven. Verander medicijnen niet zelf, maar bespreek klachten met uw huisarts of apotheker.
• Onveilige looproutes: losse kleedjes, snoeren, gladde vloeren, hoogteverschillen en weinig licht kunnen struikelen of uitglijden makkelijker maken.
• Ziekte of lichamelijke klachten: verschillende aandoeningen kunnen invloed hebben op lopen, kracht, gevoel, zicht of evenwicht.

Heeft u vooral last van wankel lopen, duizeligheid of moeite om uw evenwicht te bewaren? Lees dan ook wat u kunt doen bij evenwichtsproblemen op oudere leeftijd.

Hoe werkt een goede aanpak van valpreventie?

Een goede aanpak begint met de vraag waarom iemand een verhoogd valrisico heeft. Pas daarna kunt u maatregelen kiezen die bij die situatie passen.

1. Valrisico herkennen. Bijvoorbeeld na een eerdere val, onzeker lopen of toenemende moeite met bewegen.
2. Risicofactoren onderzoeken. Denk aan evenwicht, spierkracht, medicijnen, zicht, bloeddruk, schoeisel en de woning.
3. Gerichte maatregelen kiezen. Dat kan een beweegprogramma zijn, maar ook een medicatiebeoordeling, een loophulpmiddel of een aanpassing in huis.
4. Blijven bewegen en opnieuw beoordelen. Een situatie kan veranderen. Een maatregel die vandaag voldoende is, hoeft dat later niet meer te zijn.

Wat kunt u zelf doen om de kans op vallen te verkleinen?

Begin met maatregelen die weinig risico hebben en direct praktisch zijn. Zorg voor vrije looproutes, voldoende licht en stevige schoenen. Blijf dagelijks bewegen binnen wat voor u veilig haalbaar is.

• Haal losse spullen en snoeren uit vaste looproutes.
• Zorg dat u ’s nachts kunt zien waar u loopt. Bekijk bijvoorbeeld de mogelijkheden voor een nachtlamp met sensor of een plafondlamp met bewegingssensor.
• Controleer drempels en hoogteverschillen. Lees hoe u een drempelhulp veilig kiest en opmeet.
• Is staan onder de douche onzeker of vermoeiend? Bekijk wanneer een douchekruk of douchestoel kan helpen.
• Bespreek terugkerende duizeligheid, veranderingen in lopen of vermoedelijke bijwerkingen van medicijnen met uw huisarts.

Een hulpmiddel is geen vervanging voor onderzoek naar een mogelijke medische oorzaak. Andersom betekent een medische behandeling niet dat een gladde badkamer of slecht verlichte trap vanzelf veilig wordt.

Wanneer traplopen niet meer veilig voelt

Wordt traplopen onzeker door pijn, weinig kracht, duizeligheid of evenwichtsproblemen? Bespreek eerst waardoor dit komt. Kleine aanpassingen zoals goede verlichting, antislip en stevige leuningen kunnen helpen. Bij grotere beperkingen kan een traplift een mogelijke woningaanpassing zijn, maar dat is niet voor iedere situatie de eerste of beste stap.

Wanneer is extra beoordeling of hulp verstandig?

Neem terugkerende vallen, toenemende onzekerheid bij het lopen of nieuwe duizeligheid serieus. Een huisarts, fysiotherapeut of andere betrokken zorgverlener kan helpen om oorzaken en risico’s in kaart te brengen.

Bij plotselinge duizeligheid kunnen bepaalde klachten reden zijn om direct medische hulp te vragen. Thuisarts noemt onder andere plotseling dubbelzien, moeilijk praten of slikken, plotseling krachtsverlies of gevoelsverlies, plotseling gehoorverlies, erge hoofd- of nekpijn, flauwvallen of een val. Bel bij zulke acute klachten de huisarts of huisartsen-spoedpost volgens het advies van Thuisarts.

Verander medicijnen nooit zelf omdat u denkt dat ze het valrisico verhogen. Bespreek dit met uw huisarts of apotheker.

Wat is belangrijk nadat iemand is gevallen?

Kijk niet alleen naar het letsel van die ene val. Probeer ook te achterhalen waardoor de val kon gebeuren en of het risico op een volgende val is toegenomen.

Kan iemand na een val niet zelfstandig opstaan en blijft diegene lang op de grond liggen? Lees dan ook mijn uitleg over een long lie fall en lange ligtijd na een val. Voor situaties waarin snel hulp oproepen belangrijk is, kunt u daarnaast de bestaande informatie over personenalarmering bekijken.

Video: Slecht ter been | thuisarts.nl

Over de auteur

Geschreven door Max Wolthuis

Max Wolthuis is oprichter van Seniorenveiligwonen.nl en eigenaar van MaxiCore. Hij heeft een professionele achtergrond als HSE-specialist en persoonlijke ervaring als mantelzorger.

Lees hoe wij bronnen controleren en informatie bijwerken .

Ziet u een mogelijke fout? Geef een correctie of veiligheidsmelding door .

Heeft dit artikel u geholpen?

0 0

Deel alsjeblieft uw feedback

Hoe kunnen we dit artikel verbeteren?

Naam

Email

Bevestig