Vlam in de pan: wat moet u wel en niet doen?
Gecontroleerd en bijgewerkt
Deze informatie is gecontroleerd op 21 september 2026.
Voor deze controle zijn actuele bronnen gebruikt van onder andere Brandweer Nederland en de Nederlandse Brandwonden Stichting. De stappen bij een vlam in de pan en de situaties waarin u direct moet vluchten en 112 moet bellen zijn gecontroleerd.
Slaat de vlam in de pan? Gebruik nooit water. Zet de warmtebron en de afzuigkap uit als dit veilig kan. Schuif een passende deksel, bakplaat of stevig dienblad over de pan. Laat de pan staan en houd deze afgedekt totdat alles volledig is afgekoeld. Kunt u dit niet veilig doen of twijfelt u? Ga direct naar buiten en bel 112 zodra u veilig bent.
Wat moet u direct doen bij een vlam in de pan?
Probeer rustig te blijven. Een vlam in de pan kan snel groot en fel worden. Uw eigen veiligheid gaat altijd voor het redden van de pan, de afzuigkap of de keuken.
- Blijf op veilige afstand. Ga alleen dichterbij als u de pan veilig kunt bereiken en de uitgang achter u vrij blijft.
- Zet de warmtebron uit. Draai het gas uit of schakel de kookplaat uit, maar alleen als u dit kunt doen zonder over de vlammen heen te reiken.
- Zet de afzuigkap uit. De luchtstroom kan de vlammen en hete rook verder verspreiden. Doe dit alleen als de bediening veilig bereikbaar is.
- Schuif een passende deksel over de pan. U kunt ook een stevige bakplaat of een stevig dienblad gebruiken. Houd het voorwerp als een schild voor u en schuif het van u af over de pan.
- Laat de pan staan. Til de pan niet op en probeer deze niet naar buiten of naar de gootsteen te brengen.
- Laat de pan volledig afkoelen. Haal de deksel niet tussendoor omhoog om te kijken. Door nieuwe zuurstof kan het hete vet opnieuw ontbranden.
Heeft u ovenhandschoenen direct binnen handbereik? Dan kunt u daarmee uw handen beschermen. Ga niet eerst door de keuken zoeken. Elke seconde telt en u moet altijd veilig kunnen wegkomen.
Wat mag u nooit doen?
Bij brandende olie of brandend vet kunnen gewone bluspogingen juist voor een veel gevaarlijkere situatie zorgen.
- Gebruik nooit water. Ook geen kleine hoeveelheid en geen natte doek.
- Loop niet met de pan. U kunt struikelen of brandend vet over uzelf heen krijgen.
- Blaas de vlammen niet uit. Daardoor kunnen brandende vetdruppels en vlammen zich verspreiden.
- Gebruik geen blusdeken. Niet iedere blusdeken is geschikt voor brandende olie en vet. De deken kan vlam vatten of de hete pan van de kookplaat schuiven.
- Gebruik niet zomaar een brandblusser. Schuim en andere ongeschikte blusmiddelen kunnen bij heet vet gevaarlijke reacties veroorzaken.
- Reik niet over de vlammen. Stop direct wanneer u de knoppen, afzuigkap of deksel niet veilig kunt bereiken.
Waarom mag er geen water op brandend vet?
Water zakt onder de brandende olie. Daar wordt het water bijna direct stoom. De stoom zet snel uit en slingert kleine brandende oliedruppels de keuken in. Hierdoor kan in één keer een grote steekvlam ontstaan.
Ook een natte theedoek is daarom gevaarlijk. Gebruik alleen een droge, stevige en passende deksel, bakplaat of dienblad.
Wanneer moet u direct naar buiten en 112 bellen?
Probeer de pan niet zelf af te dekken wanneer u daarvoor door rook of langs grote vlammen moet lopen. Ga ook direct weg wanneer de brand zich naar de afzuigkap, kastjes, muur of andere spullen verspreidt.
Ga naar buiten en bel 112 wanneer:
- u de warmtebron of de pan niet veilig kunt bereiken;
- de vlammen groot worden of tegen de afzuigkap slaan;
- er veel rook in de keuken of woning komt;
- de brand zich buiten de pan verspreidt;
- de passende deksel niet direct binnen handbereik ligt;
- u slecht ter been bent, weinig kracht heeft of bang bent om te vallen;
- u niet zeker weet of de situatie veilig is.
Sluit bij het weggaan de keukendeur als dit zonder vertraging en zonder gevaar kan. Breng uzelf eerst in veiligheid. Bel 112 zodra u veilig buiten bent. Vertel de meldkamer direct wanneer iemand nog binnen is of niet zelfstandig kan vluchten.
Wat doet u nadat de vlam is gedoofd?
Laat de pan op de kookplaat staan. Laat ook de deksel, bakplaat of het dienblad op de pan liggen. Het vet kan nog lange tijd zeer heet blijven.
Til de deksel niet op om te controleren. Door de nieuwe lucht kan het vet opnieuw ontbranden. Wacht totdat de pan en de inhoud volledig zijn afgekoeld.
Is de afzuigkap, kookplaat, bedrading of keuken beschadigd? Gebruik deze dan niet opnieuw voordat een deskundige de schade heeft gecontroleerd. Ruikt u na het doven nog brandlucht of ziet u rook? Ga naar buiten en bel 112.
Is een deksel altijd geschikt?
Gebruik bij voorkeur een deksel die goed over de pan past. Een stevige metalen bakplaat of een stevig dienblad kan ook worden gebruikt wanneer dit de pan volledig afdekt.
Gebruik geen klein deksel waardoor een deel van de pan openblijft. Gebruik ook geen kunststof snijplank, licht plastic dienblad of ander materiaal dat kan smelten of vlam vatten.
Houd het deksel of de bakplaat vóór uw lichaam. Zet eerst de onderzijde tegen de rand van de pan en schuif het voorwerp daarna van u af over de vlammen. Zo blijven uw gezicht en handen verder van het vuur.
Waarom is een blusdeken niet geschikt?
Oudere adviezen noemen soms een blusdeken voor een brandende pan. Het actuele advies van Brandweer Nederland is om dit niet te doen. Niet iedere blusdeken kan de hoge temperatuur van brandende olie of vet aan.
Een grote deken is bovendien lastig te gebruiken. Zeker wanneer u minder kracht in uw handen heeft, slecht ziet of minder stabiel staat. De deken kan tegen de pan komen, aan de vloer blijven hangen of ervoor zorgen dat de pan omvalt.
Een blusdeken kan in andere situaties wel bruikbaar zijn. Lees daarvoor onze uitleg over wanneer u een blusdeken wel en niet gebruikt.
Kunt u een brandblusser gebruiken?
Gebruik bij een vlam in de pan niet zomaar een gewone brandblusser. Sommige blussers bevatten waterdeeltjes. Bij contact met zeer heet vet kan daardoor stoom ontstaan.
Speciale klasse-F-blussers zijn bedoeld voor brandende oliën en vetten. Deze komen vooral voor in professionele keukens. Voor een panbrand thuis blijft het advies: schuif een passende deksel over de pan, maar alleen wanneer dit veilig kan.
Wilt u een blusmiddel in huis plaatsen? Bekijk dan afzonderlijk welke brandblusser geschikt is voor thuis. Een blusser is geen vervanging voor vluchten en 112 bellen.
Extra aandacht voor senioren en mantelzorgers
Een pan afdekken klinkt eenvoudig. In de praktijk kan dit lastig zijn wanneer iemand minder kracht heeft, slecht ter been is of snel schrikt.
- Bewaar een passende deksel vlak bij de kookplaat, maar niet boven of direct achter de pitten.
- Kies een deksel die niet te zwaar is en met zere vingers goed vast te houden is.
- Zorg dat de weg naar de keukendeur vrij blijft van kleedjes, krukjes, snoeren en boodschappentassen.
- Laat iemand met evenwichtsproblemen of weinig armkracht niet oefenen met een hete of brandende pan.
- Spreek met familie of mantelzorgers af dat vluchten altijd belangrijker is dan zelf blussen.
- Leg naast de telefoon een duidelijk briefje met het huisadres. Dat helpt wanneer iemand door schrik het adres niet direct kan noemen.
Is er sprake van vergeetachtigheid of dementie? Techniek kan soms helpen om een kookplaat automatisch uit te schakelen. Lees meer over kookbeveiliging bij dementie en vergeetachtigheid.
Hoe voorkomt u een vlam in de pan?
Blijf tijdens het verhitten van olie of vet in de keuken. Gebruik niet te veel vet en houd een passende deksel binnen handbereik. Een elektrische frituurpan met thermostaat helpt oververhitting te voorkomen.
Een complete uitleg over losse kleding, afleiding, timers, schone filters en een veilige inrichting leest u bij brandveilig koken voor ouderen.
Belangrijkste stappen om te onthouden
- Gebruik nooit water.
- Zet de warmtebron en afzuigkap uit als dit veilig kan.
- Schuif een passende deksel, bakplaat of stevig dienblad over de pan.
- Gebruik geen blusdeken.
- Til of verplaats de pan niet.
- Laat de pan volledig afgedekt afkoelen.
- Ga naar buiten en bel 112 wanneer de situatie niet direct veilig is.
Deze noodinstructie is onderdeel van onze complete kennisbank over brandpreventie in huis.
Betrouwbare bronnen
Over de auteur
Geschreven door Max Wolthuis
Max Wolthuis is oprichter van Seniorenveiligwonen.nl en eigenaar van MaxiCore. Hij heeft een professionele achtergrond als HSE-specialist en persoonlijke ervaring als mantelzorger.
Lees hoe wij bronnen controleren en informatie bijwerken .
Ziet u een mogelijke fout? Geef een correctie of veiligheidsmelding door .