Hoe werkt mantelzorg samen met thuiszorg?
Gecontroleerd en bijgewerkt
Deze informatie is gecontroleerd op 12 september 2026.
Voor deze controle zijn actuele officiële bronnen gebruikt van onder andere Rijksoverheid, Regelhulp, Zorginstituut Nederland en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Welke hulp passend is, hangt af van de persoonlijke situatie en de manier waarop de zorg is geregeld.
Mantelzorg en professionele thuiszorg kunnen elkaar aanvullen, maar zijn niet hetzelfde. Een mantelzorger helpt vanuit een persoonlijke relatie en doet dat vrijwillig. Professionele thuiszorg wordt geleverd door beroepskrachten.
Wilt u eerst het bredere overzicht van professionele hulp aan huis? Lees dan Thuiszorg in Nederland.
Kort antwoord: spreek duidelijk af wie welke taken doet, wat de mantelzorger wil en kan volhouden en wie veranderingen doorgeeft. Kan de mantelzorger tijdelijk niet helpen? Bespreek dit dan zo vroeg mogelijk met de betrokken zorgverlener of gemeente. Professionele zorg neemt de taken niet automatisch over.
Praktische SVW-volgorde:
Wie doet welke taak? → Wat wil en kan de mantelzorger volhouden? → Wie geeft veranderingen door? → Wat gebeurt bij ziekte of vakantie? → Wanneer bespreken we de taakverdeling opnieuw?
Wat is het verschil tussen mantelzorg en thuiszorg?
Mantelzorg is hulp aan iemand met wie al een persoonlijke band bestaat, bijvoorbeeld een partner, ouder, kind, vriend of buur. Die hulp wordt vrijwillig gegeven. Mantelzorg is iets anders dan professionele zorg.
Mantelzorg kan bestaan uit boodschappen doen, vervoer, administratie, gezelschap, meegaan naar afspraken of hulp bij dagelijkse handelingen. Welke taken iemand doet, verschilt per situatie.
Professionele thuiszorg is zorg of ondersteuning thuis door beroepskrachten. Dat kan bijvoorbeeld wijkverpleging, persoonlijke verzorging, begeleiding of andere professionele ondersteuning zijn.
Wilt u weten welke soorten professionele hulp thuis bestaan? Lees dan Welke soorten thuiszorg zijn er?.
Wie doet wat bij mantelzorg en thuiszorg?
Er bestaat geen vaste landelijke lijst waarbij iedere taak automatisch bij de mantelzorger of bij de thuiszorg hoort. De taakverdeling hangt af van de zorgvraag, de professionele zorg die is afgesproken en wat de mantelzorger vrijwillig wil en kan doen.
|
Onderwerp |
Wat spreekt u samen af? |
|---|---|
|
Praktische hulp |
Wie doet bijvoorbeeld boodschappen, vervoer of administratie en hoe vaak? |
|
Persoonlijke zorg |
Welke hulp is professioneel afgesproken en welke hulp wil een mantelzorger eventueel zelf geven? |
|
Medicijnen of andere zorghandelingen |
Leg duidelijk vast wie welke handeling uitvoert en wat iemand daarvoor moet weten of kunnen. |
|
Veranderingen signaleren |
Spreek af aan wie veranderingen in gezondheid, gedrag of dagelijks functioneren worden doorgegeven. |
|
Contact en planning |
Wie is het aanspreekpunt en wie neemt contact op als een afspraak of taak verandert? |
Een mantelzorger hoeft niet automatisch iedere taak over te nemen die thuis moet gebeuren. Bij de samenwerking hoort ook de vraag: wil en kan deze persoon dit veilig en blijvend doen?
Moet familie eerst alle hulp overnemen?
Nee, zo algemeen werkt het niet. Mantelzorg is vrijwillige hulp. Familie, vrienden of buren kunnen niet simpelweg worden verplicht om mantelzorg te geven.
Er bestaat wel een verschil tussen mantelzorg en gebruikelijke hulp. Gebruikelijke hulp is hulp die in sommige situaties redelijkerwijs van huisgenoten kan worden verwacht. Bij een Wmo-onderzoek mag de gemeente bovendien bekijken welke hulp er al uit de omgeving komt en welke hulp mensen vrijwillig willen blijven geven.
Dat betekent niet dat professionele thuiszorg automatisch stopt zodra een familielid helpt. Welke professionele zorg nodig is, moet op basis van de persoonlijke situatie worden beoordeeld.
Hoe maakt u duidelijke afspraken met de thuiszorg?
Goede samenwerking begint met eenvoudige en concrete afspraken. Vooral wanneer meerdere familieleden en professionals betrokken zijn, kan anders snel onduidelijkheid ontstaan.
|
Onderwerp |
Wat spreekt u af? |
|---|---|
|
Aanspreekpunt |
Wie neemt contact op met de zorgorganisatie als er iets verandert? |
|
Taken mantelzorger |
Welke taken wil en kan de mantelzorger doen? Welke juist niet? |
|
Professionele zorg |
Welke professionele zorg is afgesproken en op welke momenten wordt deze geleverd? |
|
Ziekte of vakantie |
Wie moet worden gebeld als de mantelzorger tijdelijk niet kan helpen? |
|
Veranderingen |
Wanneer moet de taakverdeling opnieuw worden besproken? |
|
Medicatie en veiligheid |
Wie doet welke handeling en met wie wordt contact opgenomen bij twijfel of een fout? |
|
Privacy |
Met wie mag persoonlijke informatie worden gedeeld? |
Wat gebeurt er als u tijdelijk niet meer kunt helpen?
Professionele thuiszorg neemt uw mantelzorgtaken niet automatisch over. Kan u door ziekte, vakantie, werk of overbelasting tijdelijk niet helpen? Meld dit zo vroeg mogelijk bij de betrokken zorgverlener of gemeente.
De taakverdeling moet dan opnieuw worden bekeken. Daarbij is belangrijk welke hulp noodzakelijk blijft en welke andere mogelijkheden er zijn.
- Vertel zo vroeg mogelijk wanneer u niet beschikbaar bent.
- Maak duidelijk welke taken u normaal uitvoert.
- Bespreek welke taken tijdens uw afwezigheid noodzakelijk blijven.
- Vraag wie kan helpen met het zoeken naar tijdelijke vervanging.
- Controleer of bestaande professionele afspraken moeten worden aangepast.
In sommige situaties kan tijdelijke vervangende zorg, ook wel respijtzorg genoemd, mogelijk zijn. Dit hangt af van de persoonlijke situatie en de manier waarop de zorg wordt geregeld. Meer hierover leest u bij respijtzorg aanvragen.
Praktische tip:
Wacht niet met dit gesprek tot de mantelzorger daadwerkelijk uitvalt. Een simpele afspraak over ziekte, vakantie of onverwachte afwezigheid voorkomt veel onduidelijkheid.
Mag thuiszorg informatie delen met de mantelzorger?
Niet automatisch. Persoonlijke of medische informatie mag in principe alleen met een mantelzorger of familielid worden gedeeld als de cliënt daarvoor toestemming geeft.
Spreek daarom duidelijk af wie contactpersoon is en welke informatie met die persoon gedeeld mag worden. Bij iemand die niet zelf over deze informatie kan beslissen, kan een wettelijke vertegenwoordiger een rol hebben.
Een praktische afspraak kan bijvoorbeeld zijn dat een dochter veranderingen in de planning mag horen, maar dat medische informatie alleen wordt besproken als de cliënt daarmee heeft ingestemd.
Wanneer bespreekt u de taakverdeling opnieuw?
De taakverdeling hoeft niet voor altijd hetzelfde te blijven. Bespreek opnieuw wie wat doet wanneer de zorgvraag, beschikbaarheid of belasting verandert.
|
Verandering |
Wat bespreekt u? |
|---|---|
|
Meer hulp nodig |
Welke taken zijn erbij gekomen en welke professionele beoordeling is nodig? |
|
Mantelzorg wordt zwaarder |
Welke taken zijn niet meer haalbaar en welke ondersteuning kan worden besproken? |
|
Nieuwe veiligheidsproblemen |
Welke risico’s zijn veranderd en wie moet daarvan op de hoogte zijn? |
|
Ziekte of vakantie mantelzorger |
Welke hulp valt tijdelijk weg en wie kan helpen een alternatief te regelen? |
|
Andere professionele zorg |
Welke oude afspraken veranderen en wie krijgt de nieuwe informatie? |
|
De cliënt wil iets anders |
Welke afspraken passen nog bij de wensen van degene die zorg ontvangt? |
Verandert de professionele zorgbehoefte? Dan kan opnieuw een beoordeling nodig zijn. Meer uitleg vindt u bij Hoe werkt het indicatiegesprek voor thuiszorg?.
Wat als mantelzorg te zwaar wordt?
Wordt de mantelzorg steeds moeilijker vol te houden? Bespreek dan de taakverdeling opnieuw. Wacht liever niet tot de mantelzorger volledig uitvalt.
|
Signaal |
Wat kunt u bespreken? |
|---|---|
|
U bent voortdurend moe |
Welke taken kunnen anders worden verdeeld? |
|
Werk, gezin en zorg botsen |
Welke hulp hoeft niet door één persoon te worden gedaan? |
|
De zorg wordt lichamelijk te zwaar |
Welke professionele hulp of andere ondersteuning moet opnieuw worden bekeken? |
|
U heeft bijna geen tijd meer voor uzelf |
Welke tijdelijke of structurele ondersteuning kan worden onderzocht? |
|
U merkt dat fouten sneller ontstaan |
Bespreek dit direct met de betrokken professional en bekijk de taakverdeling opnieuw. |
|
De zorg geeft veel spanning |
Vraag ondersteuning en bespreek welke taken nog haalbaar zijn. |
Overbelasting geeft niet automatisch recht op extra professionele zorg. Wel hoort de belasting van de mantelzorger serieus te worden meegenomen wanneer de situatie en ondersteuning worden besproken.
Meer hulp nodig om de mantelzorg vol te houden? Bekijk dan ook welke mantelzorgondersteuning mogelijk is.
Checklist voor mantelzorg en thuiszorg
- Wie is het eerste aanspreekpunt?
- Welke taken doet de professionele zorg?
- Welke taken wil en kan de mantelzorger doen?
- Welke taken zijn nog niet goed geregeld?
- Met wie mag persoonlijke informatie worden gedeeld?
- Wie geeft veranderingen door?
- Wat gebeurt als de mantelzorger ziek is of op vakantie gaat?
- Wanneer wordt de taakverdeling opnieuw besproken?
Mantelzorg en thuiszorg goed laten samenwerken
Mantelzorg en professionele thuiszorg kunnen elkaar goed aanvullen als de verwachtingen duidelijk zijn. Maak daarom concrete afspraken over taken, informatie, veranderingen en tijdelijke uitval.
Let vooral op wat de mantelzorger vrijwillig wil én kan blijven doen. Wordt de zorg zwaarder of valt de mantelzorger tijdelijk uit? Bespreek de taakverdeling dan opnieuw in plaats van ervan uit te gaan dat één partij alle taken vanzelf overneemt.
Disclaimer
Deze informatie is algemene uitleg voor senioren en mantelzorgers. Welke professionele zorg of ondersteuning mogelijk is, hangt af van de persoonlijke situatie en de geldende zorgroute. Seniorenveiligwonen.nl bepaalt niet welke zorg iemand nodig heeft of welke ondersteuning wordt toegekend.
Betrouwbare bronnen
Over de auteur
Geschreven door Max Wolthuis
Max Wolthuis is oprichter van Seniorenveiligwonen.nl en schrijft vanuit zijn ervaring als mantelzorger over de Wmo, hulpmiddelen en mogelijke vergoedingen. De informatie wordt waar mogelijk gecontroleerd aan de hand van officiële bronnen.
Regelingen kunnen veranderen en verschillen per gemeente, verzekeraar en persoonlijke situatie. Controleer een definitief besluit altijd bij de verantwoordelijke organisatie.